Tussen vrees en hoop - Spanning tussen de verlammende kracht van angst en de mobiliserende kracht van hoop.
1. Het menselijke brein - Onze aandacht gekaapt. Waar kijken we (niet) naar?
Onrust, onzekerheid en angst werken als een 'aandachtsmagneet'. Wanneer we bang zijn, vernauwt onze blik (tunnelvisie), waardoor we grotere, structurele uitdagingen of hoopvolle ontwikkelingen uit het oog verliezen.
Focus:
· de biologie van angst
· hoe onze hersenen reageren op gevaar
· hoe angst onze prioriteiten vervormt.
2. De Macht - De strategie van de angst in politiek en media
Angst en collectieve onrust worden ingezet als instrument van machtsuitoefening. Zowel de media (clickbait en sensatie) als de politieke uitersten (populisme) gebruiken angst om kiezers te binden en het publieke debat te polariseren.
Focus:
· framing door media
· de tactieken van extreemlinks en -rechts,
· de erosie van het onderlinge vertrouwen.
3. De Zingeving - Van hellevuur naar toevluchtsoord
Religies spelen een dubbelrol door inboezemen van angst en het uitzicht geven op verlossing. Een historische en sociologische blik op aan de ene kant de angst als controlemiddel (zonde en verdoemenis), aan de andere kant religie als bron van hoop, troost en gemeenschap.
Focus:
· institutionele macht versus persoonlijke zingeving,
· rituelen als bliksemafleider voor existentiële angst.
4. De Uitweg - Weerbaarheid
Hoe kunnen we van een cultuur van angst naar een cultuur van hoop, respect en democratisch burgerschap evolueren? Kunnen we zelf persoonlijk leren omgaan met angst, onze weerbaarheid vergroten en meer burgerzin ontwikkelen?
Focus:
· emoties, macht en burgerzin (cfr. Martha Nussbaum, empathie als wapen tegen angst)
· emotionele intelligentie in de politiek
· het cultiveren van morele verantwoordelijkheid, 'politieke liefde' en hoop.