Prince-Academie
Velden gemerkt met * enkel na inloggen
Online lezingen - thema voorjaar 2023:
onze rechtstaat en de democratie
Iedereen kent de gevleugelde woorden van Churchill
“…democratie is de slechtste staatsvorm, op alle andere vormen na die zijn uitgeprobeerd …” [1]
We beseffen soms onvoldoende hoe geprivilegieerd we zijn in onze Lage Landen, omdat we in een democratische omgeving leven. Vandaag genieten we in hoge mate van de idealen ‘vrijheid’ en ‘gelijkheid’, waarnaar volkeren voor ons zo lang streefden.
De democratie is een groot goed. Omdat we in een land met een democratisch staatsstelsel leven, kennen we een grote mate van vrijheid en gelijkheid. Maar die democratie is ook kwetsbaar. We moeten waakzaam blijven! Democratische staatsinstellingen worden gekenmerkt door voldoende macht en tegenmacht, de zogenaamde Trias Politica. Het parlement en de regering zijn bekend maar wat weten we eigenlijk over de derde macht uit het rijtje, de rechterlijke macht?
Met de zoom-sessies in het voorjaar 2023 willen we de rechterlijke macht nader belichten. De rechterlijke macht als behoeder van de rechtsstaat. We maken onderscheid tussen inleidende sessies en de zoom-gesprekken.
In twee inleidende sessies willen we het onderwerp situeren en ook een aantal begrippen verduidelijken. We denken dat dit nodig is. Velen hebben het belletje al horen rinkelen, maar weten niet altijd de klepel hangen. Voor hen is deze inleiding een nuttige kennismaking. Voor anderen een leuke opfrissing.
Na de inleiding zijn we klaar om de zoom-gesprekken aan te vatten. Het zijn geen lezingen in de klassieke zin van het woord, maar gesprekken over diverse aspecten van de rechtsstaat, zoals
-
De onafhankelijke positie van de rechter
-
Al dan niet een Grondwettelijk Hof?
-
Het delicaat machtsevenwicht tussen wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht
[1] Quote uit de toespraak van Churchill, House of Commons, 1947: ”No one pretends that democracy is perfect or all-wise. Indeed, it has been said that democracy is the worst form of government except all those other forms that have been tried from time to time.”
Inleidende sessie 1
Wordt de rechtsstaat in België bedreigd? Die vraag beantwoorden vereist enige basiskennis van ons rechtssysteem: hoe is het georganiseerd, wie zijn de belangrijkste actoren en wat zijn hun bevoegdheden.
Met deze inleidende lezing wil Paul Lenaerts, gewezen Procureur des Konings en Princelid afd. Antwerpen-Land van Ryen, niet-juristen vertrouwd maken met de Belgische en internationale rechtsinstellingen en met de wijze waarop zij onze rechten en vrijheden beschermen.
De rechtsstaat: onbekend maakt onbemind
do 16 februari 2023
20u00
Inleidende sessie 2
Zonder empathie en tolerantie geen rechtsstaat
Rechtsstatelijke cultuur vereist empathie van overheid en burger’
De democratische rechtsstaat heeft niet alleen een harde kant met veel regels over wetgever, rechter en openbaar bestuur, maar ook een zachte kant die te vinden is in zijn cultuur. De versterking daarvan is hard nodig. Juist van juristen – en met name publiekrechtjuristen – wordt op dit vlak veel verwacht.
In deze lezing gaat prof. dr. Frank van Ommeren, Princelid afd. Utrecht, in op enkele formele kenmerken van onze rechtsstaat om dan op zoek te gaan naar de karakteristieken van een rechtsstatelijke cultuur.
di 28 maart 2023
20u00
2022-2023
Nr.
7
Wat betekent onafhankelijkheid en hoe is deze georganiseerd en gegarandeerd in het rechtssysteem?
De rechterlijke onafhankelijkheid lijkt stevig verankerd in België en Nederland. Maar toch zijn er aandachtspunten. Daarover gaan we in debat met Geert Corstens, voormalig President van de Hoge Raad der Nederlanden, en Philip Traest, hoogleraar Strafrecht aan de UGent. Moderator is Sarah Schoenmaekers, hoofddocent aan de Universiteit van Maastricht en hoogleraar aan de Open Universiteit en de Universiteit Hasselt.
Hoe onafhankelijk zijn onze rechters?
Onafhankelijkheid en onpartijdigheid
Foto credits © Sarah Schoenmaekers – Omnius, Geert Corstens – Mathijsloo CC BY-SA 4.0 via Wikimedia Commons, Philip Traest - UGent
2022-2023
Nr.
8
Een gesprek over de rechtsstaat met Ernst Hirsch Ballin en Koen Geens met Frank Judo als gespreksleider.
De trias politica veronderstelt een evenwicht van machten (wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht). Dit is geen statisch gegeven, want de machten beïnvloeden elkaar voortdurend. Geen van de machten mag echter te dominant worden.
Hoe kan dit subtiel evenwicht gegarandeerd blijven? Welke elementen spelen hierbij een rol? Waar staan Nederland en België vandaag in hun opdracht om de rechtsstaat staande te houden?
De gesprekspartners Ernst Hirsch Ballin (NL) en Koen Geens (BEL) hebben een gelijkaardig profiel: academicus, oud-minister justitie en politiek gesproken geworteld in de christendemocratie
Macht en tegenmacht
Macht en tegenmacht | Democratie en rechtsstaat, geen vanzelfsprekende cocktail.
Foto credits © Ernst Hirsch Ballin - Ilvy Njiokiktjien Nationaal Comité 4 en 5 mei via Wikimedia Commons | Koen Geens - Peter De Schryver CC BY-SA 4.0 via Wikimedia Commons | Frank Judo – eigen foto