
Lezingencyclus werkjaar 2026-2027
Tussen vrees en hoop
Spanning tussen de verlammende angst en de mobiliserende hoop
1. Het menselijke brein - Onze aandacht gekaapt. Waar kijken we (niet) naar?
Onrust, onzekerheid en angst werken als een 'aandachtsmagneet'. Wanneer we bang zijn, vernauwt onze blik (tunnelvisie), waardoor we grotere, structurele uitdagingen of hoopvolle ontwikkelingen uit het oog verliezen.
Focus:
· de biologie van angst - hoe onze hersenen reageren op gevaar
· hoe angst onze prioriteiten vervormt
· van stress naar burn-out
2. De Macht - De strategie van de angst in politiek en media
Angst en collectieve onrust worden ingezet als instrument van machtsuitoefening. Zowel de media (clickbait en sensatie) als de politieke uitersten (populisme) gebruiken angst om kiezers te binden en het publieke debat te polariseren.
Focus:
· framing door media
· de tactieken van extreemlinks en -rechts,
· de erosie van het onderlinge vertrouwen.
3. De Zingeving - Van hellevuur naar toevluchtsoord
Religies spelen een dubbelrol door inboezemen van angst en het uitzicht geven op verlossing. Een historische en sociologische blik op aan de ene kant de angst als controlemiddel (zonde en verdoemenis), aan de andere kant religie als bron van hoop, troost en gemeenschap.
Focus:
· institutionele macht versus persoonlijke zingeving,
· rituelen als bliksemafleider voor existentiële angst.
4. De Uitweg - Weerbaarheid
Hoe kunnen we van een cultuur van angst naar een cultuur van hoop, respect en democratisch burgerschap evolueren? Kunnen we zelf persoonlijk leren omgaan met angst, onze weerbaarheid vergroten en meer burgerzin ontwikkelen?
Focus:
· emoties, macht en burgerzin (cfr. Martha Nussbaum, empathie als wapen tegen angst)
· emotionele intelligentie in de politiek
· het cultiveren van morele verantwoordelijkheid, 'politieke liefde' en hoop.
Vier thema's in vier lezingen met vier experten:
psychiater en hoogleraar psychiatrie aan de KULeuven, Stephan Claes
criminoloog, historicus en medestichter en huidig directeur van het Hannah Arendt Instituut, Christophe Busch
filosoof en emeritus-hoogleraar Humanisme en Filosofie aan de Universiteit voor Humanistiek (UvH) in Utrecht. Joachim Duyndam
xxx


Uitgeverij Lannoo
Stephan Claes
Over de gestreste samenleving en over-hoop
2026-2027
Nr.
30
Maatschappelijke evoluties, zoals enorme keuzevrijheid en een drang naar perfectie, maken het leven zwaar. Angst om te falen en stress leiden tot burn-out, vooral bij jonge mensen. De toekomst lijkt onzeker. De grote denkkaders zoals godsdienst en traditionele waarden hebben hun kracht verloren.

© Jimmy Kets
Christophe Busch
De strategie van de angst, de politiek van de leegte
2026-2027
Nr.
31
Over nihilisme, framing en het verdwijnende vertrouwen
Angst werkt het best in een wereld zonder gedeeld verhaal. Deze lezing verbindt de mediale en politieke productie van onrust met een diepere diagnose: de radicale leegte waarin de uitersten opereren.
Christophe Busch, is medestichter en huidig directeur van het Hannah Arendt Instituut.

© Joachim Duyndam
Joachim Duyndam
Waar is de objectieve geest?
2026-2027
Nr.
32
Volgens de Franse politiek filosoof Dominique Moïsi (1946) is angst vandaag de basisstemming in het Westen. Met basisstemming verwijst Moïsi naar een onderliggende maar alomtegenwoordige emotie die mensen individueel én collectief in haar greep heeft. Terwijl in het Westen de angst regeert, geldt dat volgens Moïsi voor vernedering in het Midden-Oosten en voor hoop in Aziatische landen met een relatief jongere bevolking.