Het Oranjecomplot: de strijd om Nederland in 1799

Herfst 1799. Vier jaar nadat de Oranjes zijn verdreven, beramen zij een complot om naar Nederland terug te keren. Een Brits-Russisch leger van 42.000 man, dat de revolutionairen van aartsrivaal Frankrijk wil bestrijden, trekt ter ondersteuning van dit plan Noord-Holland binnen. Achter de linies ontvouwt zich een web van spionage, verraad en sabotage. Oranjegezinde regenten, officieren en edelen vormen een schaduwnetwerk. De Bataafse vloot komt door omkoping in Britse handen. In Twente en de Achterhoek breken opstanden uit. En door het hele land sneuvelt het revolutionaire symbool van de vrijheid: de vrijheidsboom.

In Het Oranjecomplot ontrafelt Joost Rosendaal een waargebeurde intrige vol hoogmoed en misrekening, inschattingsfouten, rivaliteit, strijd tussen stad en platteland en de oude Oranjeorde tegenover de democratische eenheidsstaat. Het complot van de Oranjes mislukt, maar legt de zwakte van de Franse regering bloot en maakt zo de weg vrij voor een andere staatsgreep: die van generaal Napoleon Bonaparte.

Lees ook het artikel dat verscheen in PrincEzine van januari 2026.

Joost Rosendaal (1963), lid van de afdeling Rijk van Nijmegen, is bijzonder hoogleraar Geschiedenis van Oorlog en Vrijheid in het Nederlands-Duits grensgebied aan de Radboud Universiteit Nijmegen.

Als historicus en publicist richt hij zich vooral op de politieke cultuurgeschiedenis op het gebied van oorlog en revolutie, en in het bijzonder de revolutionaire bewegingen in Nederland en Frankrijk in de achttiende eeuw. Hij is een voorstander van maatschappelijke betrokkenheid van de historicus en zet zich daarom in voor een verantwoord omgaan met het historische erfgoed.

Naast deze politiek-culturele processen doet hij onderzoek naar de Tweede Wereldoorlog vanuit een internationaal vergelijkende en multiperspectieve benadering, met nadruk op de regionale verschillen in beleving van de oorlogservaring na 1945. ‘Oorlog en onderdrukking hebben een grote impact op het dagelijks leven van gewone mensen,’ zegt Rosendaal. ‘In mijn onderzoek naar de Tweede Wereldoorlog heb ik altijd gekeken naar dit burgerperspectief. Daarbij valt op dat de oorlogservaring sterk verschilt van regio tot regio. Thema’s als collaboratie, vervolging en verzet zijn nog steeds actueel en geven aanleiding tot nieuw onderzoek, bijvoorbeeld naar de omgang met en verwerking van de oorlog in kunst en cultuur.’

Met boeken als Bataven! Nederlandse vluchtelingen in Frankrijk 1787-1795 (2003), De Nederlandse Revolutie. Vrijheid, volk en vaderland 1783-1799 (2005) en Staatsregeling voor het Bataafsche volk. De eerste grondwet van Nederland (2005) maakte hij naam als toonaangevende auteur over de Bataafs-Franse tijd. In 2025 verscheen zijn laatste boek Het Oranjecomplot. 1799 – Spionage, verraad en de strijd om Nederland.